Konta księgowe

W rachunkowości konieczny jest taki układ zapisu, który pozwala oddzielnie rejestrować dodatnie i ujemne zmiany w składnikach majątku jako zasobu i majątku czystego (kapitału własnego) podmiotu gospodarczego. Ponieważ zapis operacji składa się z elementów
identyfikujących dokument (dowód) i zawarte w nim informacje, już ^ średniowieczu wynaleziono formę służącą ewidencji księgowej, czyli konto. W schemacie konta podstawowe znaczenie mają dwie kolumny – lewa i prawa, stosowane do rejestrowania i grupowania kwot pieniężnych operacji gospodarczych o przeciwnych znakach (+ —). Różne rozwiązania graficzne konta, wynikające ze zmian w technice księgowej, zawierają zawsze dwie kolumny liczbowe (w technice komputerowej może to być odpowiedni algorytm), odpowiadające innej stronie konta:
— lewa strona nosi nazwę Debet (Dt) lub Winien (VW) dla zapisu dodatniego (+),
— prawa strona nosi nazwę Credit (Ct) lub Ma (Ma) dla zapisu ujemnego (-).
Każde konto ma określoną nazwę, zwykle uzupełnioną symbolem cyfrowym. Do celów dydaktycznych możliwe jest zastosowanie schematu konta zwanego „teowym” od litery „T”.
Księgowanie operacji po stronie lewej konta nazywa się: obciążeniem konta, zapisywaniem w ciężar konta, debetowaniem. Księgowanie po stronie prawej konta nazywa się: uznawaniem konta, zapisywaniem na dobro konta, kredytowaniem. Suma zapisów po każdej stronie konta nazywa się obrotem konta: obrót Dt i obrót Ct. Różnica obrotów Dt i Ct danego konta nazywana Jest saldem:
obrót Dt — obrót Ct = saldo debetowe (Dt), obrót Ct — obrót Dt = saldo kredytowe (Ct).
Otwarcia konta dokonuje się przez wpisanie stanu początkowego z bilansu otwarcia lub sumy pierwszej operacji gospodarczej.
Zamknięcie konta polega na wpisaniu salda (jest to saldo końcowe konta) na tę stronę konta, która wykazuje mniejszą sumę obrotów: obroty konta zostają zbilansowane.
Brak sald oznacza zerowy stan konta na początek lub koniec okresu.
Jednym z istotnych kryteriów klasyfikowania kont jest ich sposób funkcjonowania, co pozwala wyróżnić: — konta bilansowe, — konta niebilansowe.
Podstawowym zadaniem kont bilansowych jest określenie stanu i zmian składników majątkowych — aktywów ofaz źródeł ich pochodzenia – pasywów. Ich salda na koniec okresu przenosi się do bilansu. Konta bilansowe dzieli się na aktywne i pasywne oraz aktywno-pasywne.
Konta bilansowe aktywne występują wyłącznie w aktywach bilansu: saldo początkowe wpisuje się po stronie Winien (Dt), po tej stronie księguje się wszystkie zwiększenia. Wszelkie zmniejszenia ujmuje się po stronie Ma (Ct), której obroty są zawsze mniejsze od sumy obrotów i salda początkowego strony Winien (Dt) lub równe.
Do kont bilansowych pasywnych należą te, które występują wyłącznie w pasywach bilansu. Saldo początkowe na tych kontach wpisuje się po stronie Ma (Ct), po tej też stronie wpisuje się wszystkie zwiększenia. Strona Winien (Dt) tych kont służy do ewidencji zmniejszeń i obroty tej strony są zawsze mniejsze niż obroty strony Ma (Ct) lub równe.