Bez kategorii

Określają one sposób rejestracji w ewidencji księgowej dowolnego podmiotu gospodarczego. Tradycyjnie mówi się o zasadzie podwójnego zapisu24, w której można wyróżnić dwie reguły25.
Reguła I jest konsekwencją podwójnej klasyfikacji zdarzeń gospodarczych i wynikającego z niej pogrupowania tych zdarzeń w sześć podstawowych typów zbiorów — „każde zdarzenie gospodarcze podlega podwójnej rejestracji: raz jako zmiana stanu majątkowego o charakterze kierunkowym i drugi raz jako zmiana związana z klasyfikacją rodzajową”26. Z zastosowania tej reguły nie wynika jeszcze, czy charakter zmian polegał na zwiększeniu, czy na zmniejszeniu składników majątkowych.
Reguła II zakłada, że „każdy podwójny zapis wartości zdarzenia gospodarczego polega na tym, że jedna rejestracja jest dodatnia, druga zaś ujemna”27.
Łącząc treść obu reguł należy stwierdzić, że każde zdarzenie gospodarcze traktowane jako wielkość dodatnia ze względu na kryterium kierunkowe musi być jednocześnie zarejestrowane jako wielkość ujemna z punktu widzenia kryterium rodzajowego, i odwrotnie. Tradycyjnie oznacza to, że zawsze jeden zapis musi być dokonany na stronie Winien (Dt), drugi zaś po stronie Ma (Ct).
Zastosowanie reguł podwójnego zapisu pozwala na księgową interpretację sześciu podstawowych typów zdarzeń:

1. Operacje wewnętrzne materialne
2. Operacje wewnętrzne rozrachunkowe
3. Operacje wewnętrzne rozliczeniowe
4. Transakcje elementarne materialne
5. Transakcje elementarne rozrachunkowe
6. Transakcje elementarne transferowe

Podstawowy model ewidencyjny28
Jest to minimalny układ kont, który zapewnia zapisy zgodnie z przyjętą klasyfikacją. Stanowi on konstrukcję teoretyczną dla danej konwencji klasyfikowania zdarzeń gospodarczych. Zgodnie z koncepcją T. Pechego, wyróżniającą sześć typów zdarzeń, podstawowy układ kont29 składa się z pięciu kont, które ujmują:
1. wartości materialne (również niematerialne i prawne),
2. środki pieniężne i papiery wartościowe (walory finansowe),
3. majątek czysty (inaczej kapitał własny),
4. wyniki,
5. roszczenia (należności i zobowiązania). Klasyfikacji rodzajowej odpowiadają konta l, 2, 3, klasyfikacji kierunkowej natomiast konta 4 i 5.